12/12/2026 – 15:00 – Lezing door Hugo Claes – De Sint-Michiels- en Sint-Goedelekathedraal, de restauratie van een uniek gebouw uit de begintijd van de Brabantse gotische architectuur
Zaterdag 12/12/2026 (in het Nederlands)
Spreker: Dhr. Hugo Claes (architect, voormalig directeur van de dienst Restauratie van de Regie der Gebouwen. Hij nam deel aan de restauratie van de kathedraal).
“De St. Goedele en St. Michielskathedraal; de restauratie van een uniek bouwwerk uit de ontstaansgeschiedenis van de Brabantse gotiek”
De St. Goedele en St. Michielskathedraal; de restauratie van een uniek bouwwerk uit de ontstaansgeschiedenis van de Brabantse gotiek
Bouwwerken zoals de gotische kathedralen zijn één van de belangrijkste materiële getuigen van de middeleeuwse maatschappelijke ontwikkeling in West-Europa. Het oprichten van deze bouwwerken werd mede mogelijk gemaakt door een grote economische en technische vooruitgang.
Innovatieve onderzoekstechnieken om de stabiliteit van gotische structuren te bestuderen, doorgedreven bouwhistorische studies en de allernieuwste uitvoeringstechnieken leidden tot
nieuwe inzichten en mogelijkheden om de restauratie van de Brusselse kathedraal mogelijk te maken.
Gratis toegang
Restauratie van de kathedraal door de Regie der Gebouwen
De Sint-Michiels en Sint-Goedelekathedraal in Brussel, een parel van de gotische bouwkunst in ons land, is een van de meest prestigieuze symbolen uit onze cultuurgeschiedenis.
In de jaren 80 en 90 heeft de Regie der Gebouwen een grootschalige restauratiecampagne uitgevoerd aan de kathedraal, waardoor ze weer haar oude glorie heeft teruggekregen.
Restauratiecampagne onder leiding van de Regie der Gebouwen
In 1981 gaf de Belgische federale overheid aan de Regie der Gebouwen de opdracht om de kathedraal te restaureren.
De Regie der Gebouwen organiseerde de werken en liet de nodige studies uitvoeren. Zowel voor de kunsthistorische, bouwhistorische en archeologische aspecten als voor het wetenschappelijke en technische onderzoek van de verschillende bouwmaterialen, deed ze beroep op zelfstandige specialisten, onderzoekslaboratoria en wetenschappelijke instellingen.
Omdat de kathedraal beschermd is als nationaal monument, gebeurden de werken in nauw overleg met de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen.
Eerste fase van de restauratie (1983-1990)
In een eerste fase, van 1983 tot 1990, werden onder andere het schip en de zijbeuken gerestaureerd. Het ging onder meer om volgende werken:
- Restauratie van de daken.
- Ontmanteling en heropbouw van de vieringtoren.
- Restauratie van de natuurstenen gevels. Deze waren verweerd en in verval door luchtvervuiling en weersinvloeden (wind, regen, vorst en dooi). Er werden uitgebreide structurele versterkingen, steenherstellingen en reinigingen uitgevoerd.
- Reiniging en herstel van het natuursteenmetselwerk aan de binnenkant van de kathedraal.
- Restauratie van de gewelfkappen.
- Heraanleg van de vloer.
- Installatie van een nieuw verwarmingssysteem.
- Restauratie van het triforium en de glasramen.
- Stabilisatie en restauratie van de luchtbogen en steunberen.
Tweede fase van de restauratie (1990-2000)
In de tweede fase, van 1990 tot 2000, werden de restauratiewerken voortgezet aan de kopgevels en de oostgevel van de dwarsbeuk, het hoogkoor, de kooromgang, de Heilig-Sacraments- en de Onze-Lieve-Vrouwkapel, de barokke Maeskapel achteraan het hoogkoor en de lagere bijgebouwen, zoals de sacristieën en de conciërgerie.
In deze fase werd ook een inventaris gemaakt van de beschadigingen aan de gebrandschilderde glas-in-loodramen. Deze werden gerestaureerd en voorzien van een buitenbeglazing om ze beter te beschermen tegen beschadigingen en vervuiling. Ook de werken aan de daken werden verdergezet.
Tijdens de werken werden grondvesten blootgelegd van de Romaanse kapittelkerk, die vanaf de 13de eeuw plaatsmaakte voor de huidige gotische kerk. Deze werden toegankelijk gesteld via twee archeologische ondergrondse ruimten (crypte en westgevel).
De eerste belangrijke ceremonie die in de kathedraal plaatsvond na de voltooiing van de werken, was het huwelijk van koning Filip en koningin Mathilde, op 4 december 1999.
Financiering
De eerste deelfase (1983-1987) werd volledig gefinancierd door de federale overheid. Vervolgens werden de kosten via een Koninklijk Besluit verdeeld tussen de Regie der Gebouwen als federale overheid (60%), de stad Brussel (20%), de toenmalige provincie Brabant (18,56%) en de provincie Antwerpen (1,44%).
Na de voltooiing van de restauratiecampagne werd de verantwoordelijkheid voor het onderhoud van de kathedraal overgedragen aan de Kerkfabriek, de stad Brussel en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.